Warmińska droga krajobrazowa

Wyniki badań nad projektem

Prezentujemy Państwu pierwsze wyniki badań nad projektem Warmińska droga krajobrazowa prowadzonym przez Uniwersytet Warmińsko-Mazurski i Starostwo Powiatowe w Olsztynie. Pliki umieszczone są w formacie PDF.

opracowania ogólne

opracowania szczegółowe

Przyjezdni cenią i rozpoznają nasze kręte, zadrzewione aleje jako charakterystyczny element lokalnego krajobrazu kultury regionu. Nudne, europejskie, trasy "szybkiego ruchu" są wszędzie.
Problem tzw. "alei krajobrazowych" na Warmii i Mazurach, wywołany w ostatnim czasie wycinką drzew przydrożnych, postawił wcale nie retoryczne a ważkie pytanie: Jak odnaleźć kompromis pomiędzy działaniami proekologicznymi, ochroną dziedzictwa historycznego regionu, atrakcyjnością turystyczną, a koniecznymi, bądź pozornymi wymaganiami np. bezpieczeństwa podróżowania, transportu gospodarczego.

Starostwo olsztyńskie, wraz z Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie od 2004 roku szuka zrównoważonego rozwiązania problemu w ramach programu "Dom Warmiński". Może okazać się nim realizacja projektu "Warmińska droga krajobrazowa".

W ramach programu w 2004/2005 roku przeprowadzono badania powiatowej infrastruktury drogowej. Wynika z nich, że można ją podzielić na dwie kategorie: dróg o ważnej i podstawowej dla obszaru powiatu funkcji transportu gospodarczego i komunikacji, oraz dróg mniej istotnych z tego punktu widzenia. O ile w pierwszej kategorii drogi wymagają współczesnych norm, to druga może być w pełni wykorzystana do wdrożenia standardów tzw. "warmińskiej drogi krajobrazowej". Standard ten zakłada poprawę jakości podróżowania, naprawę dróg (dziury, przełomy, pęknięcia, zarastanie) a nawet ponowne nasadzenia przydrożnych drzew lub żywopłotów., ale bez nadmiernej ingerencji w podstawowe, zapisane historią inżynierii regionalnej, "parametry techniczne" drogi. W wyniku prac powstanie dokumentacja niezbędna w pozyskaniu środków unijnych wspierających dziedzictwo kulturowe regionów. Koncepcja projektu "Warmińskiej drogi krajobrazowej" powstała w gronie pracowników Starostwa: Andrzeja Szeniawskiego, Mariana Juszczyńskiego oraz dra Dariusza Łaguny (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski). Naukowy zespół badawczy dr Dariusza Łaguny, przystąpił do opracowywania metodologii wg której budowane będą standardy "warmińskiej drogi krajobrazowej".

Redakcja

Projekt Starostwa Olsztyńskiego i Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego

Kierownik projektu dr Dariusz Łaguna:

Koncepcja Warmińskiej Drogi Krajobrazowej powstała w trakcie prac nad programem Dom Warmiński oraz analizą potencjału powiatu olsztyńskiego wykonaną w 2003 r.Ze wstępnych analiz sieci dróg powiatowych wynikało, że niewielka część pełni lub może pełnić w przyszłości istotne funkcje gospodarcze lub społeczne. Pozostałe drogi powiatowe to połączenia komunikacyjne o znacznie mniejszym obciążeniu ruchem ale łączące jednocześnie miejscowości o wybitnych walorach kulturowych i krajobrazowych inwentaryzowanych i opisanych w ramach programu Dom Warmiński.

Podczas inwentaryzacji poszczególnych miejscowości zauważono, że droga wraz z otoczeniem stanowi nierozerwalny element krajobrazu warmińskiego. Tak samo dobrze wpisuje się w krajobraz regionu jak dobrze zachowana wieś czy miasteczko. Można powiedzieć, że jest jednym z wyznaczników krajobrazu Warmii. Każdy z podróżujących czy mieszkańców łatwo zidentyfikuje przebieg drogi w otaczającej przestrzeni. W silnie skonfigurowanym terenie jest widoczna jako wyraźna kompozycja, celowy zamiar, historycznie ukształtowany.
Specyficzny charakter drogi warmińskiej wynika z jednej strony z uwarunkowań przestrzennych, a z drugiej strony z kultury technicznej regionu rozwijanej przez kilkaset lat, czego potwierdzeniem są materiały archiwalne. Kompozycja drogi to nie przypadek, to celowy zamiar dotyczący zarówno szerokości traktu (jezdni), szerokości poboczy, czy wreszcie składu gatunkowego i sposobu nasadzeń. To nie przypadek również, że podróżowanie drogą warmińską dostarcza silnych przeżyć estetycznych, może być przyjemnością samą w sobie.

Należy postawić pytania: Jak z dziedzictwa kultury technicznej regionu uczynić atut wspomagający jego rozwój? W jaki sposób chronić i eksponować to co pozostało nie tworząc jednocześnie barier dla rozwoju gospodarczego?
Jednym z rozwiązań jest opracowanie jasnej i przejrzystej metodyki postępowania, na podstawie której wyodrębnione zostaną połączenia komunikacyjne pełniące ważne funkcje gospodarcze i społeczne oraz połączenia komunikacyjne, które można by zagospodarować w konwencji „drogi krajobrazowej”.

Dla tych pierwszych koniecznej jest podjęcie działań technicznych umożliwiających podniesienie ich standardu do wymogów przewozów gospodarczych. Dla drugiej grupy należy opracować koncepcję warmińskiej drogi krajobrazowej, wspomagającej rozwój turystyczny regionu.Chodzi o to, żeby drogi z pierwszej grupy modernizowane były do odpowiednich klas technicznych. Z pełną świadomością konsekwencji dla otaczającego krajobrazu. A drogi krajobrazowe rekonstruowane według ściśle określonej koncepcji, nawiązującej do ich walorów historycznych i krajobrazowych. Powinny jednocześnie umożliwiać komfortowy ruch turystów, stanowiąc atrakcyjne połączenie pomiędzy obszarami wypoczynkowymi. Chodzi o to, żeby zachować w krajobrazie te nostalgiczne elementy, które sprawiają że identyfikujemy się z przestrzenią – czujemy się jak u siebie.