• Dziedzictwo kultury i przyrody
    Dziedzictwo kultury i przyrody
  • Usługi turystyczne
    Usługi turystyczne
  • Turystyka aktywna
    Turystyka aktywna
  • Kultura
    Kultura
  • Sztuka
    Sztuka
  • Warmiński styl
    Warmiński styl
  • Przewodnik po Warmii
    Przewodnik po Warmii

Wieś warmińska

Gmina Jeziorany - Kiersztanowo

Opis wsi/historia

Wieś przecina droga lokalna, łącząca ośrodek gminny (Jeziorny) z Wipsowem. Dawna nazwa wsi Kirschdorf. Znajdowały się tutaj majątek dworsko-folwarczny, wokół którego toczyło się życie we wsi. Dworek zamieszkiwała niemiecka rodzina Wëng, która wyjechała do Niemiec po wojnie. Znajdował się on na niewielkim pagórku. We wsi w 1820 r. mieszkał 88 osób. Liczba ta zwiększyła się do 248 osób w 1905 r. Dwie wojny światowe, jak i polityka rządowa nie najlepiej wpływały na rozwój wsi. W wyniku akcji przesiedleńczej w latach 1945-47 większa część rdzennych mieszkańców Prus Wschodnich wyjechała do Niemiec. Obecnie we wsi mieszkają 129 osoby (głównie przesiedleńcy i ich rodziny z województw środkowej Polski).

Czytaj więcej: Gmina Jeziorany - Kiersztanowo

Gmina Jeziorany - Radostowo

Prezentujemy Państwu nowe wyniki badań nad warmińską wsią. Badania realizowane są przez Katedrę Architektury Krajobrazu i Agroturystyki UW-M w Olsztynie pod kierunkiem dr inż. Wandy Łaguny.

Opis wsi/historia

Niemiecka nazwa Radostowen. Wieś położona na obszarze rolniczym, w rejonie chronionego krajobrazu ochrony umiarkowanej z tytułu położenia na terenie zlewni przyjeziornej. Wieś o charakterystycznym kształcie owalnicy – czytelnym do dziś.

Czytaj więcej: Gmina Jeziorany - Radostowo

Gmina Jeziorany - Tłokowo

Opis wsi/historia

Wieś położona jest w odległości ok. 1,5 km na północ od Jezioran na trasie Jeziorany-Bisztynek. Niemiecka nazwa to Lokau. Tłokowo zostało założone przez biskupa warmińskiego Eberharda z Nysy w 1318 r. na ziemi pruskiej Tlocovia, na 67 włókach. Zasadźcą był Ludwig. Wieś rozrastała się prężnie, stawała się coraz bardziej zasiedlona. Po zniszczeniach w wyniku wojny trzynastoletniej przywilej lokacyjny został nadany w 1476 r. przez biskupa warmińskiego Mikołaja Tungena. We wsi urodził się biskup warmiński Andrzej Thiel (1825-1908).

Czytaj więcej: Gmina Jeziorany - Tłokowo

Gmina Jonkowo - Łomy

Opis wsi/historia

Osada powstał prawdopodobnie w XIV w. Ludność we wsi jest napływowa. W latach 70’ było tu jeszcze 70% Warmiaków, jednak większość wyjechała, a na ich miejsce pojawili się przesiedleńcy z Litwy, Białorusi i innych regionów Polski. Rodzimych Warmiaków jest obecnie ok. 2% na ogólną liczbę mieszkańców 268 osób. W latach 60’ istniało amatorskie kółko teatralne, funkcjonowało koło gospodyń wiejskich, klub seniora.

Czytaj więcej: Gmina Jonkowo - Łomy

Gmina Jonkowo - Kajny

Opis wsi/historia

W dniu 1 sierpnia 1354 r. (dzień św. Piotra) kapituła warmińska, która była dotychczas w posiadaniu ziem, wydała przywilej lokacyjny Prusowi, Kynste, na cztery włóki (dokument „Campo Kaynyn”). Otrzymał on dziedziczne prawo własności (mógł łowić i polować w pobliskich lasach). Jednocześnie zobowiązał się do pełnej gotowości (przy uzbrojeniu na koszt własny). W historycznych zapisach odnotowuje się w roku 1430 (10 listopada) zmniejszenie obowiązku wystawienia przez „wolnych Prusów” koni zbrojnych z ośmiu sztuk do czterech. W roku 1454, w trakcie wojny trzynastoletniej Kajny oraz okolice Olsztyna zostały zrabowane przez komtura ostródzkiego Henryka von Plauen. Po 1878 r. (włączenie Warmii do prowincji Prusy Wschodnie) Kajny zostały przejęte przez rząd pruski i przekazane w prywatną własność. Koniec II Wojny Światowej przynosi również we wsi falę zniszczeń dokonanych przez Armię Czerwoną, co wiąże się ze znacznymi stratami materialnymi (utrata części zabudowy). Od tej pory następuje powolna degradacja wsi i zmniejszenie liczby mieszkańców. W 1965 r. doprowadzono linię energetyczną, po kilku latach również telefoniczną. Wielopokoleniową rodziną, zasłużoną dla utrzymania polskości na Warmii jest rodzina Żuławskich. Stanisław Żurawski (1865-1943) był działaczem społeczno-narodowym. Zmarł w styczniu 1943 r., dotkliwie pobity przez gestapowców w swoim gospodarstwie. Jego syn, Alfonfs Żurawski (1914-1942) działał w ruchu młodzieżowym, został ścięty w więzieniu w Branderburgu pod zarzutem zdrady państwa niemieckiego.

Czytaj więcej: Gmina Jonkowo - Kajny

Gmina Jonkowo - Stękiny

Inwentaryzacja krajobrazowo - urbanistyczna  Inwentaryzacja wybranego miejsca  Matryca miejscowości  Ścieżka wrażeń  

Opis wsi/historia

Miejscowość położona przy drodze wojewódzkiej Olsztyn-Morąg, pomiędzy Wrzesiną, a Wołownem. Dawna, niemiecka nazwa Stękin to Stenhinen, Stenkinen. Pierwsza wzmianka o nazewnictwie wsi pochodzi z 1673 r., natomiast obecna pojawiła się w 1879 r.

Walory przyrodnicze

Walory przyrodnicze podkreśla szczególnie krajobraz rolniczy, grunty rolne, nieużytki, otoczenie lasu oraz zieleń wysoka we wsi. Często pojawiają się stare zadrzewienia pamiętające dawne czasy miejscowości.

Czytaj więcej: Gmina Jonkowo - Stękiny

Dodatkowe informacje